تحقیقات حسابداری و حسابرسی

تحقیقات حسابداری و حسابرسی

طراحی و اعتبار سنجی الگوی اندازه موثر واحد حسابرسی داخلی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
حمید اسدزاده 1
محمدرضا نیکبخت 2
علی اسماعیل زاده مقری 3
1 دکتری تخصصی حسابداری دانشگاه تهران، ایران
2 دانشیار گروه حسابداری دانشگاه تهران، ایران
3 دانشیار گروه حسابداری واحد تهران مرکز دانشگاه آزاد اسلامی، ایران
10.22034/iaar.2023.185325
چکیده
این پژوهش با هدف ارائه طراحی و اعتبارسنجی الگوی اندازه موثر واحد حسابرسی داخلی در شرکت‌های ایرانی انجام شده است. پژوهش حاضر از منظر هدف یک پژوهش کاربردی-توسعه‌ای است که با روش پیمایشی مقطعی صورت گرفته است. جامعه آماری این پژوهش شامل مدیران حسابرسی داخلی شرکت های بورسی و مدیران موسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران می‌باشد. نمونه‌گیری مدیران به روش غیراحتمالی و به صورت هدفمند و نمونه‌گیری کارکنان با روش نمونه‌گیری تصادفی انجام شده است. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه می‌باشد. روایی پرسشنامه به شیوه روایی سازه، روایی همگرا و روایی واگرا تایید گردید. پایایی پرسشنامه نیز به دو شیوه محاسبه آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی تایید شد. برای طراحی الگوی اولیه از روش مدلسازی ساختاری-تفسیری و جهت اعتبارسنجی الگوی طراحی شده از روش حداقل مربعات جزئی استفاده گردید. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با نرم‌افزار MicMac و Smart PLS انجام شد. نتایج نشان داده است «برنامه فراگیر حسابرسی داخلی» و «ساختار حاکمیت شرکتی» بیشترین تأثیر را در تعیین اندازه موثر واحد حسابرسی داخلی دارند. این عناصر بر «رویکرد متدولوژی حسابرسی داخلی» و «شرح وظایف حسابرسی داخلی» اثر می‌گذارند. به همین ترتیب «مدیریت منابع انسانی»، «مدیریت ریسک» و «ماموریت حسابرسی داخلی» بر «کیفیت کمیته حسابرسی» تاثیر می‌گذارند. کیفیت این کمیته بر «ارزش‌افزایی حسابرسی داخلی» اثر می‌گذارد و به تعیین «اندازه حسابرسی داخلی» منجر می‌شود.
کلیدواژه‌ها
اندازه موثر واحد حسابرسی داخلی
مدل مفهومی
مدلسازی ساختاری-تفسیری
  1. آذر، عادل، غلامزاده، رسول. (1398). کمترین مربعات جزئی، انتشارات نگاه دانش.
  2. امانی،‌ جواد، عباس‌زاده، میرمحمد. (1391). مقدمه‌ای بر مدل‌یابی معادلات ساختاری به روش PLS و کاربرد آن در علوم رفتاری، انتشارت دانشگاه ارومیه.
  3. پیری، پرویز، شیخ، امیر، جوادی، نعمت. (1392). "بررسی ارتباط بین اندازه موسسه حسابرسی و تعداد صاحبکاران موسسه حسابرسی با کیفیت حسابرسی". نشریه دانش حسابرسی، دره 13، شماره 51، ص 1-26.
  4. حساس یگانه، یحیی. (1394)." آموزش عالی حسابداری در ایران دیروز، امروز و فردا". مجله حسابدار 12.
  5. داوری، علی، رضازاده،‌ آرش. (1392). مدل‌سازی معادلات ساختاری با نرم‌افزار PLS، انتشارات جهاد دانشگاهی.
  6. ذاکری، حامد، حساس، یحیی. (1393). "بررسی رابطه بین اندازه مؤسسه حسابرسی و سرمایه گذاران نهادی". فصلنامه بورس اوراق بهادار، دوره 7، شماره 26، ص 23-39.
  7. رییسی، محمود. (1398). "بررسی ارتباط بین اندازه، گستردگی عملکرد و تعداد کارکنان موسسه حسابرسی با کیفیت حسابرسی". نشریه پژوهش در حسابداری و علوم اقتصادی، دوره 3، شماره 6، ص 1-16.
  8. سپاسی، سحر، اسدی، مهدی. (1395). "بیش اعتمادی مدیران و حق الزحمه حسابرسی با تاکید بر نقش کمیته حسابرسی". دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، دوره 2، شماره 5، ص 129-138.
  9. عباسیان، یکتا. (1398). "بررسی تاثیر کمیته حسابرسی، عملکرد حسابرسی داخلی بر مدیریت سود". پژوهش در حسابداری و علوم اقتصادی، دوره 2، شماره 3، ص 47-60.
  10. عبدی، مصطفی، آقایی، محمدعلی، امینی، ابوالفضل، کاظمی، مهدی. (1399)، "ویژگی های کمیته حسابرسی و هزینه سرمایه سهام عادی: آزمون تجربی نظریه وابستگی منابع". دانش حسابرسی، ص 151-176.
  11. کردلویی، حمیدرضا، وحید یوسفی. 1396. "ویژگی های کمیته حسابرسی و کیفیت صورت های مالی". مدیریت کسب و کار، ص. 93-109.
  12. گرجی، داود، خان‌محمدی، حامد، بزرگی، زهرا. (1396). "تاثیر اندازه موسسه حسابرسی بر کیفیت حسابرسی". دومین کنفرانس بین المللی مدیریت و حسابداری، تهران.
  13. محمدرضایی، فخرالدین، یعقوبی، احمد. (1396). "اندازه موسسه حسابرسی و کیفیت حسابرسی: نقد نظری، نقد روش پژوهش و ارائه پیشنهادات". پژوهش‌های حسابداری مالی و حسابرسی، دوره 9، شماره 34، ص 31-60.
  14. مرادی، بابک، بحری، جمال. (1398). "عوامل موثر بر اثربخشی حسابرسی داخلی در بهبود کنترل های داخلی". دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، دوره 7، شماره 28، ص 107-121.
  15. مرادی، مجید، صفرپور، مریم، طالب‌زاده، رویا. (1398). "بررسی وجود تاثیر حسابرس داخلی و ویژگی های کمیته حسابرسی بر تسریع گزارش حسابرسی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران". چشم انداز حسابداری و مدیریت، دوره 2، شماره 3، ص 48-66.
  16. مشتری دوست، تورج؛ دستگیر، محسن. (1398). "بررسی عوامل موثر بر کیفیت حسابرسی داخلی". فصلنامه تحقیقات حسابداری و حسابرسی، دوره 11، شماره 41، ص 129-146.
  17. موسوی، پریسا،گرکز، منصور، رضایی، یاسر. (1395). "بررسی رابطه بین استقلال حسابرس و اندازه موسسه حسابرسی و عملکرد مالی شرکت‌ها". سومین کنفرانس بین المللی مدیریت و اقتصاد، مشهد.
  18. هشی، عباس؛ مظاهری، کمیل. (1392). "بررسی رابطه بین اندازه موسسه حسابرسی و کیفیت حسابرسی". فصلنامه تحقیقات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری ایران، دوره 5، شماره 17، ص 1-26.
  19. Al Matari, E. M., & Mgammal, M. H. (2020). “The moderating effect of internal audit on the relationship between corporate governance mechanisms and corporate performance among Saudi Arabia listed companies”. Contaduría y Administración, 64(4), 143.
  20. Anderson, U. L., Christ, M. H., Johnstone, K. M., & Rittenberg, L. E. (2012). “A post-SOX examination of factors associated with the size of internal audit functions”. Accounting Horizons, 26(2), 167-191.
  21. Bedard, J., Chtourou, S.M., Courteau, L. (2004). “the effect of audit committee expertise, independence, and activity on aggressive earnings management”. Auditing: A Journal of Practice & Theory, Vol 23, No 2, Pp. 15-37.
  22. Chen, J., Duh, R. R., Shiue, F. N. (2008). “the effect of audit committees on earnings–return association: evidence from foreign registrants in the United States, Corporate Governance”. An International Review, Vol 16, No 1, Pp. 32-40.
  23. Chin, W. W. (1998). “The partial least squares approach to structural equation modeling”. Modern methods for business research, 295(2), 295-33.
  24. Christopher, J., Sarens, G., & Leung, P. (2009). “A critical analysis of the independence of the internal audit function: evidence from Australia”. Accounting, Auditing & Accountability Journal .
  25. DeAngelo, L. E. (1981). “Auditor size and audit quality”. Journal of accounting and economics, 3(3), 183-199.
  26. Goodwin‐Stewart, J., & Kent, P. (2006). “The use of internal audit by Australian companies”. Managerial Auditing Journal, 1(4), 85-101.
  27. Henseler, J., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2015). “A new criterion for assessing discriminant validity in variance-based structural equation modeling”. Journal of the academy of marketing science, 43(1), 115-135.
  28. Juwita, R., & Hariadi, B. (2020). “The Influence of audit committee and internal audit on audit report lag: Size of public accounting firm as a moderating variable”. International Journal of Research in Business and Social Science (2147-4478), 9(1), 137-142.
  29. Majiyebo, O. J., Okpanachi, J., Nyor, T., Yahaya, O. A., & Mohammed, A. (2018). “Audit committee independence, size and financial reporting quality of listed Deposit Money Banks in Nigeria”. IOSR Journal of Business and Management, 20(2), 40-47.
  30. Oussii, A. A., & Taktak, N. B. (2018). “The impact of internal audit function characteristics on internal control quality”. Managerial Auditing Journal.
  31. Raiborn, C., Butler, J. B., Martin, K., & Pizzini, M. (2017). “The internal audit function: A prerequisite for Good Governance”. Journal of Corporate Accounting & Finance, 28(2), 10-21.
  32. Sarens, G., & Abdolmohammadi, M. J. (2011). “Monitoring effects of the internal audit function: agency theory versus other explanatory variables”. International Journal of Auditing, 15(1), 1-20.
  33. Tenenhaus, M., Vinzi, V. E., Chatelin, Y.-M., & Lauro, C. (2005). “PLS path modeling”. Computational statistics & data analysis, 48(1), 159-205.
  34. Urton, A., Christ, M., Johnstone, K., & Rittenberg, L. (2018). “Effective sizing of internal audit departments”. IIA. Available online at www. iia. nl/Sitefiles/IIA_leden/EFFECTIVE% 20SIZI NG% 20ORGANIZATION. DL. pdf, accessed at 10th of July.

Wetzels, M., Odekerken-Schröder, G., & Van Oppen, C. (2009). “Using PLS path modeling for assessing hierarchical construct models”. Guidelines and 

تحقیقات حسابداری و حسابرسی
دوره 15، شماره 59
پاییز 1402
صفحه 19-44