تحقیقات حسابداری و حسابرسی

تحقیقات حسابداری و حسابرسی

شناسایی و طبقه بندی ابعاد و مولفه‌های تفکر انتقادی در آموزش حسابداری با بهره گیری از روش تحلیل محتوای کیفی قیاسی ساخت یافته

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
منیژه ناظمی زاده 1
فروغ حیرانی 2
محمود »عین الدین 3
سید حسن حاتمی نسب 4
1 دانشجوی دکترای گروه حسابداری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران
2 استادیار گروه حسابداری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران
3 دانشیار گروه حسابداری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران
4 استادیارگروه مدیریت، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران
10.22034/iaar.2023.190983
چکیده
‌‌‌‌‌‌استدلال ­خردمندانه­ درباره­ آن­ چه که افراد به آن باور دارند و آن چه که انجام می­دهند را تفکر انتقادی می گویند. ﭘﺮورش ﻗﺪرت ﺗﻔﻜﺮ ﻳﻜﻲ از اهداف اصلی آﻣﻮزش ﻣﺤﺴﻮب ­ﻣﻲﺷﻮد. تفکر انتقادی امروزه از نظر اندیشمندان به عنوان خروجی اصلی آموزش عالی معرفی شده و آموزش تفکر پایه اصلی ظهور آن می­ باشد. هدف پژوهش حاضر شناسایی و طبقه بندی ابعاد و مولفه­های­ تفکر انتقادی در آموزش حسابداری می­­باشد. برای این منظور با بهره­گیری از روش تحلیل محتوای­کیفی قیاسی ساخت یافته، ابعاد و مولفه­های تفکر انتقادی استخراج و با استفاده از نرم افزار Nvivo نسخه 10 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته شد؛ همچنین با بهره­گیری از فرآیند دلفی فازی، با استفاده از پرسشنامه از نظرات کارشناسی 10 نفر از خبرگان (اساتید حسابداری عضو هیات علمی دانشگاه)، به غربالگری مولفه­های شناسایی شده پرداخته شد.پژوهش حاضر در سال 1398 و 1399 انجام پذیرفت. یافته های بدست آمده حاکی از شناسایی 2 بعد مهارتی و گرایشی،  11مولفه و همچنین 149 زیر مولفه برای تفکر انتقادی می باشد که در نهایت تعداد 8 مولفه و 77 زیر مولفه از نظر خبرگان با اهمیت­تر شناخته شد. مولفه­های شناسایی شده در پژوهش حاضر می­توانند راه­گشای مناسبی برای استفاده از تفکر انتقادی در آموزش حسابداری باشند.تفکر انتقادی به عنوان یک پیامد مطلوب آموزشی می­تواند فراگیران حسابداری را به سمت درک بهتر مطالب و حرکت به فراسوی محتوای کتاب­های درسی سوق دهد.
کلیدواژه‌ها
تفکر انتقادی
آموزش حسابداری
تحلیل محتوای کیفی قیاسی
غربالگری فازی
  1. آهنگری، مهناز. (1395). "کاربرد تفکر انتقادی در حسابرسی". حسابدار رسمی، دوره 4، شماره33، صص 54-57.
  2. برزگر بفرویی، کاظم ؛ فرزین، سمیرا ؛ زارع، مریم. ( 1398). " نقش راهبردهای فراشناختی خواندن در پیش بینی تفکر انتقادی دانشجو معلمان شهر شیراز". فصلنامه تازه­های علوم شناختی، دوره 21، شماره 1، صص 116-105.
  3. به آیین، یعقوب. ( 1385). "تفکر انتقادی در آموزش حسابداری". مجله حسابرس، دوره 4، شماره 34، صص 54-59.
  4. حاتمی، جواد؛ احمد زاده، بتول ؛ فتحی آذر، اسکندر. (1391). "دیدگاه استادان دانشگاه در خصوص کاربرد تفکر انتقادی در فرآیند تدریس". فصلنامه پژوهش و برنامه­ریزی در آموزش ­عالی، دوره 19، شماره 3، صص 103-119.
  5. حاج حسینی، منصوره؛ گنار، مهران؛ ماهروزاده، طیبه ؛ دلاور، علی. (1391). "تاثیر آموزش گفت و گو محور بر تفکر انتقادی دانشجویان". فصلنامه انجمن آموزش عالی ایران، دوره 4، شماره 3، صص 32-64.
  6. خجسته، سحر؛ معمار، ثریا؛ کیان پور، مسعود. (1393). "وضعیت گرایش به تفکر انتقادی دانشجویان دانشگاه اصفهان و برخی عوامل مرتبط با آن ها ". جامعه شناسی کاربردی، دوره 2، شماره 54، صص 117-138.
  7. خلخالی، علی؛ صدوقی، میترا. (1387). "تاثیر آموزش انتقادی بر پیشرفت تحصیلی دانشجویان ". مجله مدیریت، دوره 19، شماره 3، صص 103-119.
  8. زارع، حسین ؛ نهروانیان، پروانه. (1396). "تاثیر دوره آموزشی تفکر انتقادی بر سبک­های تصمیم­گیری و سبک­های حل مسئله". دو فصلنامه راهبردهای شناختی در یادگیری، دوره 5، شماره 9،صص 13-31.
  9. زنگنه، حسین؛ ولایتی، الهه؛ ابوالقاسمی، ابراهیم، (1396). "تعیین ویژگی‌های محتوای آموزشی (برنامه درسی) الکترونیکی از منظر نظریه ی بار­شناختی به روش تحلیل محتوای کیفی قیاسی"، فصلنامه پژوهش­های کیفی در برنامه درسی، دانشگاه علامه طباطبائی، دوره شماره 7، صص 122-143.
  10. شبیربنائم، یاسر. (1392). "بررسی نقش تفکر انتقادی در راستای تفکر راهبردی". فصلنامه توسعه، دوره 1392، شماره 29، صص 173-206.
  11. شریفی، صابر؛ سیف نراقی، مریم؛ نادری، عزت اله؛ احقر، قدسی، (1397). "جایگاه تفکرانتقادی در اسناد بالادستی آموزش و پرورش ایران". پژوهش در نظام­های آموزشی، دوره 12، شماره 2، صص 249-266.
  12. محبوبی، محمد؛ جعفریان فری، مرضیه؛ خراسانی، الهه. (1391). "بررسی مقایسه ای مهارت های تفکر انتقادی و گرایش به تفکر انتقادی در دانشجویان جانباز و غیر جانباز". مجله طب نظامی، دوره 14، شماره4، صص 289-294.
  13. محمدی تمری، زکریا؛ رستگار، حمید؛ شریف زاده، مریم. ( 1398). "غربالگری فازی و ارزیابی موانع و مشکلات کارآفرینی روستایی ایران". مجله پژوهش­های ترویج و آموزش کشاورزی، دوره 12، شماره1، صص 1-14.
  14. نشاط، نرگس؛ حسینی نظر، مریم. (1396). "ارزیابی توانایی تفکر انتقادی دانشجویان کتابداری و اطلاع رسانی". تحقیقات کتابداری و اطلاع­رسانی دانشگاهی، دوره 52، شماره1، صص 35-56.
  15. نوروش، ایرج؛ مهرآذین، علیرضا؛ عصاریان، محمد. (1391). "اختلاف نظرات میان مدرسان، حسابرسان مستقل، حسابداران شاغل و فارغ التحصیلان اخیر رشته حسابداری در رابطه با برنامه درسی مطلوب در دوره کارشناسی". تحقیقات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری ایران، دوره 4، شماره 15، صص 22-41.
  16. همایون فر، آنیتا؛ سجادی، مهدی. ( 1395). "تبیین و تحلیل زمینه­های سازواری و همگرایی مولفه­های تفکر انتقادی با تربیت دینی". فصلنامه تعلیم و تربیت، دوره 32، شماره 127، صص57-77.
  17. همتی، حسن؛ پرتوی، ناصر؛ ابراهیمی رومنجان، مجتبی. (1393). "بررسی و شناسایی نگرش حاکم بر آموزش حسابداری در دانشگاه ها (دیدگاه سنتی یا دیدگاه اخلاقی)". تحقیقات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری ایران، دوره 6، شماره 23، صص 56-69.
  18. وجدانی، فاطمه. (1394). "راهبردهای پرورش تفکر انتقادی دانشجویان، با تاکید بر نقش اعضای هیات علمی" . فصلنامه آموزش عالی، دوره 8، شماره29، صص133-152.
  19. Alessio , F , Avolioa , b & Charles , v ( 2019) ."Studying the impact of critical thinking on the academic performance of executive MBA students", Thinking Skills and Creativity,pp , 275-
  20. Badri Gargari, R (2008). " Rethinking about teacher students' critical thinking and design an suitable method for rethinking for their critical thinking skill". (Doctoral dissertation). University of Tabriz ,.
  21. Bruning, R. H.; Schraw, G. J & Ronning, R. R(1999). Cognitive Psychology and Instruction, London: Prentice-Hall Inc.
  22. Chan,C,Y (2019). "Nursing students' view of critical thinking as ‘Own thinking, searching for truth, and cultural influences".Nurse Education Toda,PP14-18.
  23. Cottrell, Stella (2005). "Critical Thinking Skills: Developing Effective Analysis and Arguments". New York : Palgrave Macmillan.
  24. Critchley, B (2011). "Critical thinking in business education". Investigations in University Teaching and Learning. 7(15), 5-15.
  25. Davidson, B. W. & Dunham, R. A (1997). Assessing efl student progress in critical thinking with the ennis-weir critical thinking essay test. JALT Journal, 19(1), 43-57.
  26. Elo, Sato & Helvi Kyngas (2008), "The Qualitative Content Analysis Process". JOURNAL OF ADVANCED NURSING (62) 1, pp. 107-115.
  27. Ennis, R (1996) "Critical thinking". Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall.
  28. Ennis, R. H (2008). "An Outline of Goals for a Critical Thinking Curriculum and its Assessment "(http://www. CriticalThinking. net).
  29. Facione, P. A (2001). "California Critical Thinking Disposition skills Test". dvancing thinking worldwide. pp.1-28.
  30. Falloon,G & Khoo,E(2014).Exploring young students" talk in iPadsupported collaborative learning environments". Computers & Education, 77, 13-28.
  31. Helsdingen, A. S., Van den Bosch, K., Van Gog, T & van Merriënboer, J. J (2010) "The effects of critical thinking instruction on training complex decision making". Human Factors: The Journal of the Human Factors and Ergonomics Society, 52(4), 537-545.
  32. MC Peck,J (1981)."Critical thinking and education" .New York: ST.Martin ,s press.
  33. Meneses,L,F,S.(2020)."Critical thinking perspectives across contexts and curricula:Dominant,neglected,and complementing dimensions".Thinking Skills and Creativity. PP1-14.
  34. Nelson, T.O (2001). "Meaning of critical thinking, critical thinking and education". Cambridge University Press.
  35. Noone, T & Seery, A ( 2018). "Critical thinking dispositions in undergraduate nursing students: a case study approach". Nurse Educ. Today 68, 203–207.
  36. Osborne, D (2002). "Critical thinking skill. Building for facilitator’s metacognition". The Master Facliltator Journal,34(8), 5-19.
  37. Profetto, M. G. J (2003). "The relationship of critical thinking skills and critical thinking dispositions of baccalaureate nursing students". Journal Advance Nurse, 43(6), 569-577.
  38. Shih-T, L (2009). "Examining the relationship between Metacognition, selfregoulation, and critical", American Psychological Association ,32(4),105-116.
تحقیقات حسابداری و حسابرسی
دوره 15، شماره 60
زمستان 1402
صفحه 85-106