تحقیقات حسابداری و حسابرسی

تحقیقات حسابداری و حسابرسی

مدل‌ سازی خطاهای سوگیری بر تصمیم‌گیری مالی مدیران یک نگرش چند سطحی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سمیرا سرایی 1
فاطمه صراف 2
محسن حمیدیان 2
1 Ph.D. Candidate in Accounting, Faculty of Economics and Accounting, Islamic Azad University, South Tehran Branch, Tehran, Iran
2 دانشیار گروه حسابداری، دانشکده اقتصاد و حسابداری دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، ایران
10.22034/iaar.2024.196626
چکیده
مالی رفتاری یک حوزه نسبتاً جدید؛ اما به سرعت در حال تحول است که توضیح‌هایی را درباره یک تصمیم‌گیری اقتصادی توسط روان‌شناسی شناختی، تئوری اقتصادی و مالی مرسوم ارائه می‌دهد. مالی رفتاری تأثیر روان‌شناسی را بر رفتار متخصصان مالی و تأثیرهای بعدی آن بر بازارهای مالی را جستجو می‌کند. هدف اصلی پژوهش حاضر مدل‌سازی خطاهای سوگیری تصمیم‌گیری مالی مدیران با نگرشی چند سطحی است.
این پژوهش در قلمرو پژوهش‌های کاربردی می‌باشد و در دو جامعه مورد بررسی قرار گرفته است‌. جامعه اول متخصصان و خبرگان حوزه حسابرسی، حسابداری و مدیران ارشد شرکت‌های بورسی و جامعه دوم حسابرسان و مدیران شرکت‌های بورسی، است.
برای دستیابی به اهداف پژوهش تعداد 75 خطای سوگیری وارد مدل دلفی فازی گردید و مهم‌ترین خطاهای سوگیری شناسایی شد. در ادامه 5 گروه متغیر شامل، تأثیر متغیرهای کلان، خرد، هوش مدیریتی؛ شخصیتی و خطاهای سوگیری بر تصمیم‌گیری در سطوح مختلف (بالا؛ پایین و متوسط) مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد؛ تمامی گروه‌ها در شدت و سطح معناداری متفاوتی؛ بر سطوح مختلف تصمیم‌گیری مدیران تأثیر دارند و تأثیر خطا‌ها بر تصمیم‌گیری در سطح پایین معنادارتر و قوی‌تر است؛ از طرفی بر اساس نتایج افزایش سطح تجربه کاری، رفتاری u شکل بر تصمیم‌گیری مدیران دارد. تأثیر درک متورم نیز بر سطوح تصمیم‌گیری معنادار ارزیابی شد. متغیر هوش مدیریتی،  شاخص‌های کلان اقتصادی و تیبپ شخصیتی نیز بر سطوح مختلف تصمیم‌گیری تأثیر معناداری داشتند.
کلیدواژه‌ها
خطاهای سوگیری
درک متورم
تصمیم‌گیری مالی
لاجیت چند‌گانه
  1. بولو، قاسم و حسنی القار، مسعود، (1398). " بررسی رابطه بین بیش اطمینانی مدیریت و تجدید ارائه صورت‌های مالی"، تحقیقات حسابداری و حسابرسی، 11(42)، 53-70.
  2. خواجوی، شکراله، دهقانی، سعدی، علی اصغر و روستا، منوچهر، (1397). " بررسی نقش تعدیل‌کنندگی خودشیفتگی مدیران در تبیین رابطه بین مسئولیت ‌پذیری اجتماعی و عملکرد مالی شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران". تحقیقات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری ایران، 10(39)، 57-74.
  3. داداشی، محسن، رضائی، نادر، پاک مرام، عسگر و عبدی، رسول، (1401). " ارائه الگوی رفتاری تصمیم گیری ذهنی حسابداری مبتنی بر مولفه‌های روان‌شناختی از طریق معادلات ساختاری"، نشریه اقتصاد و بانکداری اسلامی، ۱۱ (۳۸)، ۱۳۷-۱۵۸.
  4. دارابی، رویا، ولی خانی، محمد جعفر و چناری بوکت، حسن، (1395). " ابعاد و رویکردهای نظریه مالی رفتاری"، مطالعات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری ایران، 5(17)، 78-95.
  5. زینی وند، محمد، جنانی، محمد حسن، همت فر، محمود و ستایش، محمدرضا، (1400). " سوگیری‌های رفتاری و تصمیمات سرمایه‌گذاران حقیقی و حقوقی مبتنی بر اطلاعات تکنیکال در بورس اوراق بهادار تهران"، اقتصاد مالی، 15(57)، 233-258.
  6. شهابی راد، احتشام. فغانی ماکرانی، خسرو. ذبیحی، علی. (1401). " ارائه مدلی به منظور شناسایی تأثیر هوش معنوی بر هوش هیجانی و نقش آن در کنترل سوگیری‌‌های رفتاری (مبتنی بر خطای هاله‌ای) و نقش آن بر تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران" دانش سرمایه‌گذاری، 11(42), 659-683
  7. Agudelo, D.A. (2022), “Behavioral finance. An introduction to concepts and applications”, Working Papers, No. 18-15.
  8. Atif Sattar M., Toseef M., Fahad Sattar M., (2020), “Behavioral Finance Biases in Investment Decision Making", Journal Accounting, 5(2), 69-75.
  9. Balasubramnian,Bh and Springer Sargent , C (2020). “Impact of inflated perceptions of financial literacy on financial decision making” Journal of Economic Psychology, Volume 82, January 2021, Pages 102343
  10. Berthet, V. (2022), "The Impact of Cognitive Biases on Professionals’ Decision-Making" A Review of Four Occupational Areas. 12:802-839.
  11. Cameron, A. C. and Trivedi, P. K. (2005), “Microeconometrics: methods and applications.1th Edition”, Cambridge University Press, New York.
  12. De Bondt, W., Muradoglu, G., Shefrin, S., & Staikouras, S. K. (2008). “Behavioral finance: Quo Vadis?” , Journal of Applied Finance, 18(2), 1–15.
  13. Dietrich Dörner, C. Dominik Güss, (2022), "Human error in complex problem solving and dynamic decision making: A taxonomy of 24 errors and a theory”, Computers in Human Behavior Reports, Volume 7, 1-17.
  14. Endsley, M. R. (2020), “The divergence of objective and subjective situation awareness: A meta-analysis”, Cognit. Eng. Decis. Making, 14(1), 34–53.
  15. Frensidy, B. (2016), “Agile and tactical in the capital market: Armed with behavioral finance". Jakarta: Salemba Empat.
  16. Gupta, Sanjay, Nidhi Walia, Simarjeet Singh, and Swati Gupta. )2022(, “ A Systematic Literature Review and Bibliometric Analysis of Noise Trading”, Qualitative Research in Financial Markets, 15, 190–215.
  17. Heij, C., Boer, P., De. Hans Franses Ph, Kloek T. Herman K , Dijk V.
    (2004). Econometric Methods with Applications in Business and
    Economics    . Oxford University, Press Inc, New York
  18. Jain, Jinesh, Nidhi Walia, Himanshu Singla, Simarjeet Singh, Kiran Sood, and Simon Grima. )2023(, “Heuristic Biases as Mental Shortcuts to Investment Decision-Making: A Mediation Analysis of Risk Perception”, Risks, 11, 72-85.
  19. Kahneman, D., & Tversky, A. (1979), “Prospect theory: An analysis of decision under risk”, Econometrica, 47(2), 263–291.
  20. Kartini K., Nahda K. (2021), “ Behavioral Biases on Investment Decision: A Case Study in Indonesia”, Asian Finance, Economics and Business, 8 (3), 1231–1240.
  21. Ladrón de Guevara Cortés, R., Tolosa, L.E.and Rojo, M.P. (2023), “Prospect theory in the financial decision-making: An empirical study of two Argentine universities”, Journal of Economics, Finance and Administrative , 4, 1-22.
  22. Long, J. S. (1997) Regression Models for Categorical and Limited
    Dependent Variables    . SAGE Publications, Inc. London EC2A 4PU, United
  23. Lusardi, A., & Mitchell, O. S. (2014). "The economic importance of financial literacy" Theory and Evidence. Journal of Economic Literature, 52(1), 5–44. https://doi.org/ 10.1257/jel.52.1.5.
  24. Madore, K. P., Khazenzon, A. M., Backes, C. W., Jiang, J., Uncapher, M. R., Norcia, A. M., et al. (2020), “Memory failure predicted by attention lapsing and media multitasking”, Nature, 587(7832), 87–91.
  25. Mishra, Anand Kumar, Rohit Bansal, Prince Kumar Maurya, Sanjay Kumar Kar, and Palvinder Kaur Bakshi. )2023(, “Predicting the Antecedents of Consumers’ Intention toward Purchase of Mutual Funds: A Hybrid PLS-SEM-Neural Network Approach”, International Journal of Consumer Studies, 47, 563–87.
  26. Nutt, P. C. (2002), “Why decisions fail: Avoiding the blunders and traps that lead to debacles”, Berrett-Koehler Publishers.
  27. Pandit, Kul Chandra. )2021(, “Trading Practice and Behavioral Biases of Individual Investors in Nepalese Stock Market”, Nepalese Management Research, 1, 55–62.
  28. Samal A., Mohapatra K. (2020), “Impact Of Behavioral Biases On Investment Decisions: A Study On Selected Risk Averse Investors In India”, International Journal of Advanced Science and Technology, 29 (6), 2408-2425
  29. Shilpi Gupta, & Monica Shrivastava. (2023). “Behavioral Finance: A Critical Literature Review using Pareto Analysis”,  World Economy, 41(2), 156–183.
  30. Sweta Mahaju, Jeffrey C. Carver, Gary L. Bradshaw. (2023), “Human error management in requirements engineering: Should we fix the people, the processes, or the environment? ”, Information Technology, 160(4), 1-19.
  31. Vijaya, E. (2016), “Empirical analysis on behavioral pattern of Indian retail equity investors. Journal Resources Development and Management, 16(2), 103–112.
  32. Virigineni, M., & Bhaskara, R. (2017), “Contemporary developments in behavioral finance”, International Journal of Economics and Financial, 7(1), 448–459.
  33. Zheng, D., Li. H., Chiang, T. C. (2017). “Herding with industries: Evidence from Asian stock markets”, InternationalReview of Economics Finance, 51, 487–509.
تحقیقات حسابداری و حسابرسی
دوره 16، شماره 61
بهار 1403
صفحه 45-66