تحقیقات حسابداری و حسابرسی

تحقیقات حسابداری و حسابرسی

تدوین مدل گرایش حسابرسان داخلی به گزارش‌ دهی اقدامات خطاکارانه در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
قاسم بولو 1
سید جلال سیدی 2
1 دانشیار حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبائی
2 دانشجوی دکتری حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی
10.22034/iaar.2024.211306
چکیده
با توجه به منافع و مزیت­هایی­که گزارش‌دهی اقدامات خطاکارانه ایجاد نموده است و نظر به جایگاه و موقعیت منحصر به فرد حسابرسان داخلی در سازمان‌ها، این سوال مطرح می‌شود که چه عواملی باعث می‌شود حسابرسان داخلی در مواجه شدن با اقدامات خطاکارانه و موارد سوال برانگیز موضوع را گزارش نمایند و چرا برخی از افراد تمایل به گزارش‌دهی اقدامات خطاکارانه ندارند. این پژوهش اولین تحقیقی است که موضوع حسابرسان داخلی و گزارش‌دهی اقدامات خطاکارانه را در ایران مورد بررسی قرار می‌دهد. در این پژوهش، ابتدا با مطالعه ادبیات و تجربه سایر کشورها، تلاش شد تا شناخت کافی از عوامل موثر بر گرایش به گزارش‌دهی اقدامات خطاکارانه توسط حسابرسان داخلی کسب گردد. سپس از طریق مصاحبه­ با اساتید دانشگاه و افرادی که در حوزه حسابرسی داخلی و گزارش‌دهی اقدامات خطاکارانه صاحب­نظر بودند، عوامل مؤثر بر گرایش حسابرسان داخلی به گزارش­دهی اقدامات خطاکارانه مورد بررسی قرار گرفت و با بهره­گیری از روش تحلیل تم، مدل گرایش حسابرسان داخلی به گزارش‌دهی اقدامات خطاکارانه در ایران، تدوین گردید. در این مدل گرایش حسابرسان داخلی به گزارش‌دهی اقدامات خطاکارانه دارای چهار بعد می‌باشد که به ترتیب اهمیت شامل بعد فردی، بعد محیطی، بعد سازمانی و بعد حرفه می‌باشد. مدل تحقیق در مجموع دارای 16 مولفه اصلی می‌باشد که هریک مورد بررسی قرار گرفت و در انتها مدل نهایی تحقیق ارائه گردید.
کلیدواژه‌ها
حسابرسی داخلی
گزارش‌دهی اقدامات خطاکارانه
گرایش به گزارش‌دهی اقدامات خطاکارانه
تحلیل تم
  1. اخروی جوقان، ابوذر، رحیمیان، نظام الدین و مریم قره داغی (1397)، "عوامل مؤثر بر اثربخشی حسابرسی داخلی از دیدگاه اعضای کمیته حسابرسی"، دوره 25، شماره 3، صص311-326.
  2. ازکیا، مصطفی، احمدرش، رشید و کامبیز پارتازیان (1396)، "روش‌های تحقیق کیفی از نظریه تا عمل"، انتشارات کیهان، چاپ اول.
  3. بیات، علی و جهانگیر جدیری نقاش کار (1399)، "بررسی ارتباط ضعف‌های با اهمیت کنترل داخلی و شواهدی از دستکاری عملکرد واقعی در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران"، تحقیقات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری ایران، شماره 47، صص 101-114.
  4. بیگی، ابراهیم، بنی مهد، بهمن، رئیس زاده، محمدرضا و رمضانعلی رویایی (1395) "بررسی تاثیر ویژگی رفتاری فرصت‌طلبی بر هشداردهی حسابرسان"، دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، سال اول، شماره 2، صص 65 -95.
  5. فراستخواه، مقصود، (1395)؛ روش تحقیق کیفی در علوم اجتماعی با تاکید بر نظریه برپایه، نشر آگاه، چاپ دوم.
  6. کردستانی، غلامرضا و حسین رجب‌دری (1400)، "الگوی عوامل مؤثر بر گزارش‌دهی داخلی تخلف‌های مالی با تأکید بر پدیده تماشاگری"، دوره 28، شماره 1،صص 135-160.
  7. مشایخی، بیتا، سالارونکی، امیر و مصباح سیوندیان (1400)، "مروری بر مطالعات حسابرسی داخلی با رویکرد مدل‎سازی موضوعی"، بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، دوره 28، شماره 2، صص 296-358.
  8. مشتری دوست، تورج و محسن دستگیر (1398)،"بررسی عوامل موثر بر کیفیت حسابرسی داخلی"، تحقیقات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری ایران، شماره 41، دوره 11، صص 129-146.
  9. مهربان‌پور، محمدرضا و زهره نوری‌زاده (1397)، "بررسی ارتباط بین ساختار راهبری شرکتی و احتمال گزارشگری مالی متقلبانه شرکت‌ها"، تحقیقات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری ایران، شماره 40، دوره 10، صص 43-58.
  10. نمازی، محمد و فهیمه ابراهیمی (1395)، "مدل‌بندی و تعیین اولویت عوامل مؤثر بر قصد گزارش تقلب‌های مالی توسط حسابداران"، مطالعات تجربی حسابداری مالی، سال 12، شماره 49، صص 1 - 28.
  • ACFE (2020). “Report to the nations on occupational fraud and abuse”. https://www.acfe.com.
  • Ahmad, S. (2011). “Internal auditor and internal whistleblowing intentions: a study of organisational, individual, situational and demographic factors”. School of Accounting, Finance and Economics. Unpublished Doctoral Dissertation, University of Australia.
  • Arnold, D. & Ponemon, L. (1991). "Internal Auditors’ perceptions of whistle-blowing and the influence of moral reasoning: An experiment". Auditing: A Journal of Practice & Theory, 10(2),1–15.
  • Chiu, R. K. (2003). "Ethical judgment and whistleblowing intention: Examining the moderating role of locus of control". Journal of Business Ethics, 43(1/2), 65-74.
  • Braun, V.; Clark, V. (2006). “Using Thematic Analysis in Psychology”. Qualitative Research in Psychology. 3(2). 77-101.
  • Bonrath, A; Eulerich, M (2021). “Internal Auditing’s Role in Preventing and Detecting Fraud: An Empirical Analysis”. Available in: ssrn.com.
  • Eller, Christopher K (2014), “Can Using the Internal Audit Function as a Training Ground for Management Deter Internal Auditor Fraud Reporting? Unpublished Doctoral Dissertation”, Virginia Commonwealth University.
  • Gao, Lei. Brink A (2017). "Whistleblowing studies in accounting research". A review of experimental studies on the determinants of whistleblowing. Journal of Accounting Literature, 38, 1-13.
  • Jubb, P. (1999). "Whistle-blowing: a restrictive definition and interpretation". Journal of Business Ethics, 12(1), 77–94.
  • Lee, G., & Xiao, X. (2018). "Whistleblowing on accounting-related misconduct: a synthesis of the literature". Journal of Accounting Literature,41, 22-46.
  • Miceli, M. P., Near, J. P., & Dworkin, T. M. (2009). "A word to the wise: How managers and policy-makers can encourage employees to report wrongdoing". Journal of Business Ethics, 86(3), 379-396.
  • Miceli, M. P., Near, J. P., & Schwenk, C. R. (1991). "Who blows the whistle and why?" Industrial and Labor Relations Review, 45(1), 113-130
  • Near, J. P., & Miceli, M. P. (1985). "Organizational dissidence: The case of whistleblowing". Journal of Business Ethics, 4(1), 1-16.
  • Rothschild, J. (2008). "Freedom of Speech Denied, Dignity Assaulted, What the Whistleblowers Experience in the US." International Sociological Association, 56(6), 884–903.
  • Seifert, D. L., J. T. Sweeney, J. Joireman, and J. M. Thornton. (2010)." The influence of organizational justice on accountant whistleblowing". Accounting, Organizations and Society, 35(7): 707-717.
  • Sharif, Z. (2015). "Intention Towards Whistle-Blowing Among Internal Auditors in the U.K". Unpublished Doctoral Dissertation, University of Huddersfield.
  • Vinten, G. (1992a). "Whistle blowing: Corporate help or hindrance?" Management Decision, 30(1), 44-48.
  • Wainberg, J. & Perreault, S. (2016). "Whistleblowing in audit firms: Do explicit protections from retaliation activate implicit threats of reprisal?" Behavioral Research in Accounting, 28(1), 83–93.
  • Xu, Y. & Ziegenfuss, D. E. (2008). "Reward Systems, Moral Reasoning, and Internal Auditors' Reporting Wrongdoing". Journal of Business and Psychology, 22(4), 323-331.
  1. Zakaria, M. (2015)."Antecedent factors of whistleblowing in organizations". Procedia Economics and Finance, 28, 230 – 234.

 

تحقیقات حسابداری و حسابرسی
دوره 16، شماره 63
پاییز 1403
صفحه 61-84