1
استادیار، گروه حسابداری، موسسه آموزش عالی پرندک، پرندک، تهران
2
کارشناس ارشد حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
10.22034/iaar.2025.222688
چکیده
عدم تقارن اطلاعاتی یکی از چالش های اساسی بین سرمایه گذاران، مدیران شرکتها و سایر ذینفعان است. یکی از عواملی که می تواند منجر به ایجاد عدم تقارن اطلاعاتی شود، دستکاری سود است. از اینرو همواره تلاشهای بسیاری در جهت شناسایی دستکاری سود صورت پذیرفته و در این راه از روش های متنوعی بهره گرفته شده است. استفاده از قانون بنفورد یکی از این روش ها می باشد که به تازگی مطرح شده و توانایی بالای خود را در مقایسه با سایر روشها همچون اقلام تعهدی اختیاری به اثبات رسانده است. لذا در این پژوهش توزیع فراوانی رقم اول سود خالص شرکتهای موجود در صنایع مختلف بورس اوراق بهادار تهران از سال 1388 تا 1397 به عنوان پارامتر اصلی روش مبتنی بر قانون بنفورد در تعیین وضعیت دستکاری سود مورد بررسی قرار گرفته است. بمنظور تعیین پیروی یا عدم پیروی ارقام سود خالص اعلامی از قانون بنفورد ازآزمون های آماری Z ، کای دو و کولموگروف اسمیرنوف (KS) استفاده گردیده است. نتایج نشان داد که رقم اول سود خالص در سطح کل صنایع مورد بررسی در سطح معنی داری 5٪ از قانون بنفورد پیروی می کند اما در سطح معنی داری 10٪، اعداد 1 و 8 با قانون بنفورد مطابقت ندارد. همچنین در سطح هر صنعت نتایج نشان میدهد که صنعت "سیمان، آهک و گچ" از قانون بنفورد تبعیت نمی کند. همچنین بر اساس نتایج آماری نشانگرهایی برای شناسایی دستکاری سود در صنایع مختلف پیشنهاد شده که برای تمامی ذینفعان از جمله سرمایه گذاران و حسابرسان کاربرد دارد.
اخلاقی یزدی نژاد، اسماعیل؛ صفی پور افشار، مجتبی و نورانی، حسین.(1399). "بررسی و مقایسه کیفیت حسابرسی موسسات حسابرسی بزرگ و کوچک با استفاده از قانون بنفورد". دانش حسابرسی. شماره 80 ، صص 5-23.
پورحسین، سمیه (1398). "بررسی مطابقت دادههای بورس اوراق بهادار تهران با قانون بنفورد". مجله مدیریت دارایی و تامین مالی، دوره 7، شماره 1، صص 103 - 112.
پرتوی، ناصر و آبشیرینی، الهام. (1394)." بررسی رابطه بین مدیریت واقعی سود و مدیریت حسابداری سود از دیدگاه هموارسازی سود". تحقیقات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری ایران، شماره 17، 144-160.
سیدین بروجنی، الهام السادات و پناهیان، حسین. (1394)." تعیین رابطه بین عدم تقارن اطلاعاتی و مدیریت سود در صندوق های مشترک سرمایه گذاری". تحقیقات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری ایران، شماره 32، 54-73.
شمس الدینی، کاظم؛ دانشی، وحید و محلاتی راینی، محمد علی.(1397). "توانایی قانون بنفورد در کشف تقلب در دو صورت سود یا زیان و ترازنامه". دانش حسابرسی ، شماره 73 ، 167-186.
Amiram, D., Bozanic, Z., & Rouen, E. (2015). "Financial Statement Errors: Evidence from the Distributional Properties of Financial Statement Numbers". Springer Science + Business Media. New York.
Ascioglu, A., Hegde, S.P., Krishnan, G.V., McDermott, J.B., (2012). "Earnings management and market liquidity". Quant. Finan. Acc. 38 (2), 257–274
Bader, A. A., & Saleh, M. M. A. (2017). "Evidence on the Extent of Cosmetic Earnings and Revenues Management by Jordanian Companies". International Journal of Economics and Financial Issues, 7(3), 20-30.
Barte, R. H. (2016). "Foreign trust and confidence in Philippine stocks using Benford`s law". International Journal of Research in Business Management (IMPACT). 4(6): 67-74.
Benford, F. (1938). "The law of anomalous numbers". Proceedings of the American Philosophical Society.78 (4), 551–572.
Durtschi, C., Hillison,W., Pacini, C. (2004). "The effective use of Benford's law to assist in detecting fraud in accounting data". Forensic Account. 5 (1), 17–34.
Ewert, R.,Wagenhofer, A. (2011). "Earnings Quality Metrics and What TheyMeasure". Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=1697042.
Hazarika, S.J., Karpoff, M., Nahata, R. (2012). "International corporate governance, CEO turnover and earnings management". Financ. Econ. 104 (1), 44–69.
Healy, P.M., Wahlen, J.M. (1999). "A review of the earnings management literature and its implications for standard setting". Horiz. 13, 365–383.
Henselmann, K., Scherr, E., Ditter, D. (2012). "Applying Benford's law to individual financial reports". An Empirical Investigation on the Basis of SEC XBRL Filings. 1–47.
Hill, T. P. (1995). "Base-Invariance Implies Benford’s Law". Proceedings of the American Mathematical society .123, 887–895.
Islam, M.A., Ali, R., Ahmad, Z. (2011). "Is modified Jones model effective in detecting earnings management? Evidence from a developing economy". J. Econ. Financ. 3 (2), 116–125.
Jordan, C. E., Clark, C. S. J., & Thomas, P. B. (2017). "Audit quality differentials for constraining cosmetic earnings management in the pre-sox era: An analysis of audit firm size and brand". Global Journal of Accounting and Finance, 1(1), 13.
Jensen,M., Meckling, W. (1976). "Theory of the firm:managerial behavior, agency costs and ownership structure". Financ. Econ. 3, 305–360.
Jorissen, A., Otley, D. (2010). "The management of accounting numbers: case study evidence from the “crash” of an airline". Bus. Res. 40 (1), 3–38.
Lin, F., Hsieh, C.H. (2012). "Applying digital analysis to detect fraud: an empirical analysis of US marine industry". Econ. 45, 135–140.
Lin, F., Chang, C., Wu, S. (2009). "A study on the relationship between related party transactions and monthly sales in Taiwan's publicly issued companies". Chin. Inst. Ind. Eng. 26 (5), 337–343.
Lin, F., Chang, C., Wu, S. (2014). "The realations amoung accounting conservatism, institutional investors and earning manipulation". Economic Modeling. 37 , 164–174.
Mahmoudi, S, Mahmoudi, S, & Mahmoudi, A (2017). Prediction of Earnings Management by Use of Multilayer Perceptron Neural Networks with Two Hidden Layers in Various Industries. Journal Of Entrepreneurship, Business And Economics, 5(1), 216-236..
Othman, R., Ameer, R., & Laswad, F. (2019). "Forensic Auditing Tools in Detecting Financial Statements' Irregularities: Benford's Law and Beneish Model in the Case of Toshiba". In Organizational Auditing and Assurance in the Digital Age (pp. 256-275). IGI Global.
Tota, I., Aliaj, A., & Lamcja, J. (2016)." The use of Benford’s law as a tool for detecting fraud in accounting data". Interdisplinary Journal of Research and Development. 3(1).
Tate, W.L., Ellram, L.M., Bals, L., Hartmann, E., Valk, W. (2010). "An agency theory perspective on the purchase of marketing services". Mark. Manag. 39,806–819.
Todter, Karl-Heinz (2009). "Benford’s Law as an Indicator of Fraud in
محمودی,سیاوش و محمودی,سعید . (1404). دستکاری سود و قانون بنفورد: بررسی شرکتهای موجود در صنایع مختلف بورس اوراق بهادار تهران. تحقیقات حسابداری و حسابرسی, 17(65), 139-158. doi: 10.22034/iaar.2025.222688
MLA
محمودی,سیاوش , و محمودی,سعید . "دستکاری سود و قانون بنفورد: بررسی شرکتهای موجود در صنایع مختلف بورس اوراق بهادار تهران", تحقیقات حسابداری و حسابرسی, 17, 65, 1404, 139-158. doi: 10.22034/iaar.2025.222688
HARVARD
محمودی سیاوش, محمودی سعید. (1404). 'دستکاری سود و قانون بنفورد: بررسی شرکتهای موجود در صنایع مختلف بورس اوراق بهادار تهران', تحقیقات حسابداری و حسابرسی, 17(65), pp. 139-158. doi: 10.22034/iaar.2025.222688
CHICAGO
سیاوش محمودی و سعید محمودی, "دستکاری سود و قانون بنفورد: بررسی شرکتهای موجود در صنایع مختلف بورس اوراق بهادار تهران," تحقیقات حسابداری و حسابرسی, 17 65 (1404): 139-158, doi: 10.22034/iaar.2025.222688
VANCOUVER
محمودی سیاوش, محمودی سعید. دستکاری سود و قانون بنفورد: بررسی شرکتهای موجود در صنایع مختلف بورس اوراق بهادار تهران. تحقیقات حسابداری و حسابرسی, 1404; 17(65): 139-158. doi: 10.22034/iaar.2025.222688