1
دانشجوی دکتری حسابداری، واحد بیرجند،دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران
2
استادیار گروه حسابداری ، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران
3
دانشیار گروه حسابداری ، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22034/iaar.2025.222680
چکیده
درحال حاضر رشد قابل توجه سازمانها و رقابت انان برای داشتن سهم بیشتر از بازار، محیطی سخت رابرای تصمیم گیری مدیران به وجود اورده است .در چنین محیطی یک اشتباه یا تصمیم غیر منطقی مدیران ممکن است به نابودی دائم انان منجر شود ، داشتن استراتژی رقابتی امری اجتناب ناپذیر است. تحقیق حاضر نتایج حاصل از 59 پژوهش از تعداد 90 پژوهش شناسایی شده در خصوص کاربرد مولفه های حسابداری در صورتهای مالی بر استراتژی رقابتی طی سالهای 1390 تا 1401 بوده است در بخش کمی تحقیق نیز داده های مربوط به 322 شرکت فعال حاضر در بورس مورد بررسی جهت استراتژی رقابتی قرار گرفتند. هدف تحقیق حاضر بررسی مولفه های مالی و حسابداری موثر بر استراتژی رقابتی بوده تا اندازه اثر هر یک از این مولفه ها را ارزیابی نماید. روش تحقیق استفاده شده در این پژوهش فراتحلیل بوده و محاسبات آماری آن از طریق نرم افزار CMA2 و روش حداقل مربعات جزئی و نرم افزار Smart PLS4 انجام شده است. یافته های تحقیق حاکی از شناسایی 20 مولفه ی اثرگذار در صورتهای مالی و حسابداری بودند که جهت اندازه گیری اثر آنان بر استراتژی های رقابتی از شاخص استاندارد میانگین، انحراف معیار، حجم نمونه و درجه معناداری استفاده گردید. نتایج تحقیق نشان داد تحلیل حساسیت و سوگیری انتشار برای تحقیق حاضر مطلوب بوده است و کلیه مولفه های شناسایی شده بر استراتژی رقابتی با درجه معناداری 0.00 اثربخش بودهاند همچنین نتایج نشان داد که تنها شاخص (DAC) اقلام تعهدی اختیاری و اندازه شرکت(SIZE) نسبت به سایر مولفه ها از اثرگذاری واقعی کمتری برخوردار بوده است.
ارباب شیرانی، بهروز؛ احمدی، آناهیتا؛ شهریاری، محسن (1392). " ارائه چارچوب تعیین وضعیت رقابتی میان سازمان براساس معیارهای کسب مزیت رقابتی" ، بررسیهای بازرگانی، 11(58)، 14-25.
اکبری، محمد رضا، حسین، رضا (1401) " فراتحلیل نسبت های سود و زیان در ایران " ، تحقیقات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری ایران، زمستان 1401 ، شماره 56 ، از صفحه 153 تا 17
احمدوند، علیمحمد؛ حسین شبیری، سیدمحمدعلی؛ بهروزی، بهروز؛ ترابی، محمدامین (1399)."بررسی تاثیر شیوه تصمیم گیری بر عملکرد سازمانی با نقش میانجی استراتژی رقابتی در شرکت های بزرگ " (مورد مطالعه: شرکت پتروشیمی مارون)، پژوهشهای کاربردی در مدیریت و حسابداری، 5 (19)، 62-74.
آی باغی اصفهانی، سعید؛ غفوریان شاگردی، امیر؛ وحیدی، تقی؛ دانشمند، بهناز (1399). " تأثیر استراتژیهای رقابتی بر عملکرد بازاریابان فعال در رسانه های اجتماعی با نقش متغیر تعدیل کننده ویژگیهای سازمانی" ، نشریه علمی مطالعات مدیریت کسب و کار هوشمند، 8(31)، 119-125.
بنایی قدیم، رحیم؛ واعظ، سیدعلی؛ اصغریزنوزی، الهام (1399). " تاثیر استراتژی کسب و کار بر قابلیت مقایسه صورتهای مالی با تاکید بر نقش عدم تقارن اطلاعاتی در شرکت های پذیرفته شده بورس اوراق بهادار تهران" ، پژوهشهای حسابداری مالی، 12(1)، 39-56.
پورتر، مایکل (1387). " استراتژی رقابتی تکنیکهای تحلیل صنعت و رقبا" ، ترجمه: جهانگیر مجیدی و عباس مهر پویا، موسسه خدمات فرهنگی رسا، چاپ سوم.
ثریایی، علی؛ مهرایی، سمانه (1392). " بررسی و رتبه بندی استراتژیهای بازاریابی مناسب به منظور دستیابی به مزیت رقابتی در هتلهای غیردولتی 3 تا 5 ستاره استان مازندران" ، فصلنامه مدیریت، 10(30)، 429-44.
دیوید، فرد آر (1384). " مدیریت استراتژیک" ، ترجمه علی پارسائیان و محمد اعرابی، دفتر پژوهشهای فرهنگی، چاپ هشتم.
رستگار، عباسعلی؛ همتی، امین (1395). " سنجش تاثیر استراتژی های رقابتی بر عملکرد سازمان" ، چهارمین کنفرانس بین المللی مدیریت استراتژیک، 16 و 17 آذر، 159-178.
صابری روچی، حبیب اله، قدرت اله، احمد (1402) " شناسایی مولفه های اثربخش استراتژی های رقابتی در اطلاعات مالی و حسابداری شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران" ، مطالعات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری ایران، بهار 1402 ، شماره 45 ، از صفحه 41 تا 56
صفری، علی؛ ترکستانی، محمدصالح؛ مرادی، پرستو؛ گلشاهی، بهنام (1393). " اثر نیروهای رقابتی بر عملکرد شرکت های بیمه خصوصی در ایران" : نقش استراتژهای ترکیبی رقابتی، پژوهشنامه بیمه، 29(2)، 211-234.
صفری، محمد؛ جمالی، غلامرضا؛ باورصاد، بلقیس (1400). " تاثیر استراتژی های رقابتی لارج بر پایداری زنجیره تامین در صنایع سیمان استان بوشهر" ، مدیریت بهره وری، 15(2)، 229-258.
قیلاوی منی، حاجیها زهره، مرادی زهرا و خانمحمدی حامد (1399)؛" ارائه چشم انداز جدید برای نقش منابع نامشهود در استراتژی های کسب و کار و مسئولیت پذیری اجتماعی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران" ، فصلنامه علمی پژوهشی دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، سال نهم، شماره 34.
کیا سرایی، خسرو فقانی،نقی (1401) " فرا تحلیل بررسی استقلال واحد حسابرسی داخلی بر عملکرد حسابرسی داخلی" ، تحقیقات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری ایران، پاییز 1401 ، شماره 55 ، از صفحه 21 تا 3
مرادی، داود؛ غیور، فرزاد؛ منصورفر، غلامرضا (1399). " بررسی تاثیر استراتژی های رقابتی بر رشد توان رقابتی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران – مقایسه مدلها در دوران پیش از تحریم و تحریم" ، بررسی حسابداری و حسابرسی، 27(2)، 288-305.
ملکی مینباش رزگاه، مرتضی؛ کهیاریحقیقت، امین(1395). " بررسی تاثیر نوآوری بازاریابی بر استراتژی رقابتی کسب و کار" (مورد مطالعه: خوشه قطعات خودرو شهرکهای صنعتی استان سمنان)، فصلنامه نوآوری و ارزش آفرینی ، 5، 123-150.
مومنی، علیرضا؛ میرزایی، فهیمه (1397). " مطالعه تاثیرگذاری استراتژی کسب و کار بر مدیریت سود واقعی و اثرگذاری رقابت در بازار بر این رابطه در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران " ، رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری، (9)، 42-60.
مهدوی ثابت الهه، وکیلی فرد حمیدرضا و یعقوب نژاد احمد (1401)؛ " استراتژی تجاری شرکت و کیفیت حسابرسی صورتهای مالی در چاچوب نظریه رقابت" ، فصلنامه علمی و پژوهشی دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، دوره 11، شماره4،(پیاپی 44)، زمستان، صص: 95-114.
نمازی محمد، قدیریان آرائی محمد حسین و فتاحی نافچی حسن (1395)؛ " استراتژی اقیانوس آبی و توسعه حسابداری مدیریت استراتژیک" ، فصلنامه علمی پژوهشی دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، سال پنجم، شماره 8.
نوریفرد، یداله؛ درستکار، ملیحه (1389). " تاثیر استراتژی مدیریت هزینه بر عملکرد مالی بلندمدت شرکت های برتر پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران" ، همایش بررسی راهکارهای ارتقا مباحث حسابداری مدیریت در صنعت، دورد، ایران.
وظیفه دوست، حسین؛ حاجلو، محمدحسین؛ نظرپور، فریده (1392). " بررسی تاثیر پیادهسازی استراتژی های رقابتی پورتر در پاسخگویی به نیاز بازار محوری مشتریان شرکت پتروشیمی" ، مدیریت فرهنگ سازمانی، 11(3)، 121-139.
همتی، محمد؛ میرابی، وحیدرضا؛ فروغی، محمداسماعیل (1390). " ارائه یک مدل جهت تدوین استراتژی با استفاده از روشهای تصمیم گیری چند معیاره به منظور برتری رقابتی در محیط پویا" ، مجله مهندسی مالی و مدیریت اوراق بهادار، 2(6)، 61-84.
Bayraktar, C. A., Hancerliogullari, G., Cetinguc, B., Calisir, F (2017). “Competitive strategies, innovation, and firm performance : an empirical in a developing economy environment ” , Technology Analysis & Strategic Management, 29(1), 38 – 52.
Nandakumar, M. K., Ghobadian, A., and O Regan, N (2011). “ Generic strategies and performance – evidence from manufacturing firms ” . International Journal of Productivity and Performance Management, 60(3), 222 – 251.
Rajiv, D.B., Raj, M., Arindam. T (2014). “ Does a differentiation strategy lead to more sustainable financial performance than a cost leadership strategy? ” Management Decision, 52(5), 872 – 896.
Widuri, R & Evelin Sutanto, J (2018). “ Differentiation strategy and market competition as determinants of earnings management, Advances in Economics,” Business and Management Research, 69.
Wu, P., Gao, L., & Gu, T (2018). “Business strategy, market competition and earning management Evidence from china”. Chinese Management Studies, 9(3), 401 – 424.
Yasheng, C., & Johnny, J (2014). “ Business strategy, executive compensation and firm performance” . Journal Accounting and