تحقیقات حسابداری و حسابرسی

تحقیقات حسابداری و حسابرسی

طراحی الگوی عوامل تعیین کننده ریسک ،تغییرات زیست محیطی و بازده سهام شرکت‌های پذیرفته شده دربورس اوراق بهادار ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مصطفی عبدالهی 1
حسن قدرتی قزاآنی 2
علی‌اکبر فرزین فر 2
حسین جباری 2
1 دانشجوی دکتری،گروه حسابداری،واحد کاشان،دانشگاه آزاد اسلامی،کاشان،ایران
2 استادیار،گروه حسابداری،واحد کاشان،دانشگاه آزاد اسلامی،کاشان،ایران
10.22034/iaar.2025.230721
چکیده
پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی روابط بین عوامل تعیین­کننده ریسک، تغییرات زیست محیطی و بازده سهام شرکت­های پذیرفته شده در بورس با استفاده از رویکرد آمیخته انجام شد. این پژوهش در حیطه پژوهش­های آمیخته با رویکرد کیفی-کمی در رهیافت استقرایی-قیاسی است که ازنظر هدف، کاربردی و ازحیث ماهیت و روش، توصیفی - پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش حاضر در بخش کیفی اساتید رشته­های حسابداری، مدیریت مالی و اقتصاد است که نمونه­گیری در این پژوهش به صورت هدفمند و به تعداد 18 نفر می­باشد. جامعه آماری بخش کمی مدیران میانی و ارشد شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می­باشند که بااستفاده از نمونه­گیری غیراحتمالی دردسترس حجم نمونه 47 نفر تعیین شد. در بخش کیفی پژوهش برای گردآوری اطلاعات از متون، مبانی نظری و مصاحبه نیمه ساختاریافته استفاده شد که روایی آن بااستفاده از ضریب CVR و پایایی آن با آزمون کاپای کوهن تأیید شد. علاوه بر این، در بخش کمی از پرسشنامه مقایسه زوجی استفاده شد و پایایی توسط آزمون مجدد و روایی توسط روایی محتوا مورد تایید قرار گرفت. پس از شناسایی متغیرهای مرتبط با عوامل تعیین­کننده ریسک و تغییرات زیست محیطی موثر در بازده سهام، با بهره­گیری از تکنیک دلفی­فازی رتبه­بندی متغیرها انجام پذیرفت. نتایج پژوهش حاکی از آن است که وضعیت مالی شرکت، ویژگی­های شرکت، بازده بازار، سرمایه­گذاران و نقدینگی به عنوان مهم­ترین عوامل تعیین­کننده ریسک و تغییرات گذرا و تغییرات فیزیکی حاد از جمله مهم­ترین تغییرات زیست محیطی موثر در بازده سهام هستند.
کلیدواژه‌ها
عوامل تعیین‌کننده ریسک
تغییرات زیست محیطی
بازده سهام
رویکرد آمیخته
  1. آسیابی اقدم، لیلا؛ رحیم‌زاده، اشکان؛ رجائی، یدالله. (1401). “اثر متغیرهای اقتصادی بر رفتار قیمت سهام شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار”. اقتصاد مالی, 16(59), 105–
  2. فلاح، میرفیض؛ عرب مازار، علی‌اکبر؛ غلامی جمکرانی، رضا؛ صادقی سیاح، محمد. (1402). “شناسایی عوامل اصلی مؤثر بر مدیریت ریسک در سازمان امور مالیاتی”. تحقیقات حسابداری و حسابرسی, انجمن حسابداری ایران، 15(58), 65–
  3. محمدی، محمد؛ عبداله پور، فاروق؛ قدمیاری، نسرین. (1400). “بررسی تأثیر متغیرهای کلان اقتصادی بر رابطه کیفیت گزارشگری مالی و بازده سهام در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران”. چشم‌انداز حسابداری و مدیریت, 4(51), 78–
  4. نمازی، محمد؛ پاک‌مرام، عسگر؛ قادری، قدرت. (1396). “رابطه معیارهای سودآوری و ریسک با ارزش بازار سهام با تأکید بر جریان وجوه نقد (مورد مطالعه: شرکت‌های رو به رشد و رو به افول)”. تحقیقات حسابداری و حسابرسی, انجمن حسابداری ایران، 9(33), 4–
  5. Addoum, J. M., Ng, D. T., & Ortiz-Bobea, A. (2020). “Temperature shocks and establishment sales”. Review of Financial Studies, 33(3), 1331–1366.
  6. Alsahlawi, A. M., Chebbi, K., & Ammer, M. A. (2021). “The impact of environmental sustainability disclosure on stock return of Saudi listed firms: The moderating role of financial constraints”. International Journal of Financial Studies, 9(1), 4.
  7. Anton, S. G. (2021). “The impact of temperature increase on firm profitability: Empirical evidence from the European energy and gas sectors”. Applied Energy, 295, 117051.
  8. Ardimas, W., & Wardoyo, W. (2014). “Pengaruh kinerja keuangan dan corporate social responsibility terhadap ارزش perusahaan pada bank go public yang terdaftar di …”. BEI.
  9. Battiston, S., & Monasterolo, I. (2019). “A climate risk assessment of sovereign bonds’ portfolio” [Working paper]. SSRN. https://ssrn.com/
  10. Bernardini, E., Di Giampaolo, J., Faiella, I., & Poli, R. (2021). “The impact of carbon risk on stock returns: Evidence from the European electric utilities”. Journal of Sustainable Finance & Investment, 11(1), 1–26.
  11. Bhattacharyya, A., & Cummings, L. (2015). “Measuring corporate environmental performance—Stakeholder engagement evaluation”. Business Strategy and the Environment, 24, 309–325.
  12. Bouzzine, Y. D. (2021). “Stock price reactions to environmental pollution events: A systematic literature review of direct and indirect effects and a research agenda”. Journal of Cleaner Production, 316, 128305.
  13. Brabazon, T., & Idowu, S. O. (2002). “Weather derivatives: A new class of financial instruments”.
  14. Capasso, G., Gianfrate, G., & Spinelli, M. (2020). “Climate change and credit risk”. Journal of Cleaner Production, 266, 121634.
  15. Dionne, G., & Triki, T. (2013). “On risk management determinants: What really matters?”. The European Journal of Finance, 19(2), 145–164.
  16. Felbermayr, G., & Gröschl, J. (2014). “Naturally negative: The growth effects of natural disasters”. Journal of Development Economics, 111©, 92–106.
  17. Gatzert, N., & Martin, M. (2015). “Determinants and value of enterprise risk management: Empirical evidence from the literature”. Risk Management and Insurance Review, 18(1), 29–53.
  18. Gianfrate, G., & Peri, M. (2019). “The green advantage: Exploring the convenience of issuing green bonds”. Journal of Cleaner Production, 219, 641–649. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.02.022
  19. Godfrey, P., Merrill, C., & Hansen, J. (2009). “The relationship between corporate social responsibility and shareholder value: An empirical test of the risk management hypothesis”. Strategic Management Journal, 30, 425–445.
  20. Golshan, N. M., & Rasid, S. A. (2012). “Determinants of enterprise risk management adoption: An empirical analysis of Malaysian public listed firms”. International Journal of Social and Human Sciences, 6, 119–126.
  21. Gregory-Smith, D., Manika, D., & Demirel, P. (2017). “Green intentions under the blue flag: Exploring differences in EU consumers’ willingness to pay more for environmentally-friendly products”. Business Ethics: A European Review, 26, 205–222.
  22. Grubor, A., Berber, N., Aleksić, M., & Bjekić, R. (2020). “The influence of corporate social responsibility on organizational performance: A research in AP Vojvodina”. The Annals of the Faculty of Economics in Subotica, 56, 3–13.
  23. Hugon, A., & Law, K. (2019). “Impact of climate change on firm earnings: Evidence from temperature anomalies” [Working paper]. SSRN 3271386.
  24. Husaini, A. (2012). “Pengaruh variabel return on assets, return on equity, net profit margin dan earning per share terhadap perusahaan”. Jurnal Profit, 6(1).
  25. Indriastuti, M., & Najihah, N. (2020). “Stock return movement in Indonesian mining companies”. Advances in Economics, Business and Management Research, 115, 54–57.
  26. Iwona, G. M. (2016). “Leading risk management determinants of small and medium-sized enterprises (SMEs): An exploratory study in Poland”. In Entrepreneurship, Business and Economics-Vol. 1: Proceedings of the 15th Eurasia Business and Economics Society Conference (pp. 289–298). Springer International Publishing.
  27. Jizi, M., Nehme, R., & Salama, A. (2016). “Do social responsibility disclosures show improvements on stock price?”. The Journal of Developing Areas, 50, 77–95.
  28. Jung, H., & Song, C. K. (2023). “Managerial perspectives on climate change and stock price crash risk”. Finance Research Letters, 51, 103410.
  29. Kling, G., Volz, U., Murinde, V., & Ayas, S. (2021). “The impact of climate vulnerability on firms’ cost of capital and access to finance”. World Development, 137, 105131.
  30. Kling, G., Lo, Y., Murinde, V., & Volz, U. (2018). “Climate vulnerability and the cost of debt” [Mimeo]. SOAS University of London. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3198093
  31. Krueger, P., Sautner, Z., & Starks, L. T. (2019). “The importance of climate risks for institutional investors”. Review of Financial Studies. (forthcoming)
  32. Kurt, A. (2018). “How do financial constraints relate to financial reporting quality? Evidence from seasoned equity offerings”. European Accounting Review, 27, 527–557.
  33. Languju, O., Mangantar, M., & Tasik, H. H. D. (2016). “Pengaruh return on equity, ukuran perusahaan, price earning ratio، dan struktur modal terhadap nilai perusahaan property and real estate yang terdaftar di bursa efek Indonesia”. Jurnal Berkala Ilmiah Efisiensi, 16(02).
  34. La Torre, M., Mango, F., Cafaro, A., & Leo, S. (2020). “Does the ESG index affect stock return? Evidence from the Eurostoxx50”. Sustainability, 12, 6387.
  35. Lavell, A. (2003). “Local level risk management: Concept and practices”. CEPREDENAC-UNDP.
  36. Lechner, P., & Gatzert, N. (2018). “Determinants and value of enterprise risk management: Empirical evidence from Germany”. The European Journal of Finance, 24(10), 867–887.
  37. Liebenberg, A. P., & Hoyt, R. E. (2003). “The determinants of enterprise risk management: Evidence from the appointment of chief risk officers”. Risk Management and Insurance Review, 6(1), 37–52.
  38. Llena, F., Moneva, J., & Hernandez, B. (2017). “Environmental disclosures and compulsory accounting standards: The case of Spanish annual reports”. Business Strategy and the Environment, 16, 50–63.
  39. Liu, F., Kang, Y., Guo, K., & Sun, X. (2021). “The relationship between air pollution, investor attention and stock prices: Evidence from new energy and polluting sectors”. Energy Policy, 156, 112430.
  40. McGlade, C., & Ekins, P. (2015). “The geographical distribution of fossil fuels unused when limiting global warming to 2 °C”. Nature, 517(7533), 187–190.
  41. Nagar, V., & Schoenfeld, J. (2021). “Is weather a systematic risk? Evidence from annual reports”.
  42. Nocco, B., & Stulz, R. (2006). “Enterprise risk management: Theory and practice”. Journal of Applied Corporate Finance, 18(4), 8–20.
  43. Pagach, D., & Warr, R. (2011). “The characteristics of firms that hire chief risk officers”. Journal of Risk and Insurance, 78(1), 185–211.
  44. Plumlee, M., Brown, D., Hayes, R., & Marshall, S. (2010). “Voluntary environmental disclosure and firm value: Further evidence”. Journal of Accounting and Public Policy, 34, 336–361.
  45. Razali, A. R., Yazid, A. S., & Tahir, I. M. (2011). “The determinants of enterprise risk management (ERM) practices in Malaysian public listed companies”. Journal of Social and Development Sciences, 1(5), 202–207.
  46. Santioso, L., Bangun, N., & Yuniarwati, Y. (2020). “Factors affect company value in manufacturing companies listed in Indonesia Stock Exchange”. Jurnal Bisnis dan Akuntansi, 22(1), 1–12.
  47. Şenhaz, Z., Katircioglu, S., & Katircioglu, S. (2021). “Dynamic effects of shadow economy and environmental pollution on the energy stock prices: Empirical evidence from OECD countries”. Environmental Science and Pollution Research, 28, 8520–8529.
  48. Sun, Y., Yang, Y., Huang, N., & Zou, X. (2020). “The impacts of climate change risks on financial performance of mining industry: Evidence from listed companies in China”. Resources Policy, 69, 101828.
  49. Venturini, A. (2022). “Climate change, risk factors and stock returns: A review of the literature”. International Review of Financial Analysis, 79, 101934.
تحقیقات حسابداری و حسابرسی
دوره 17، شماره 66
تابستان 1404
صفحه 103-128