تحقیقات حسابداری و حسابرسی

تحقیقات حسابداری و حسابرسی

گزارشگری پایداری در ایران (مطالعه موردی : فولاد مبارکه اصفهان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد حسابداری، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده پردیس بین الملل و آموزشهای تخصصی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد حسابداری، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
10.22034/iaar.2026.244176
چکیده
در دنیای امروز، شرکت‌ها با چالش‌های زیست‌محیطی، اجتماعی و اقتصادی متعددی روبرو هستند. در این میان، توسعه پایدار و گزارشگری پایداری به ابزاری حیاتی برای شفافیت و خلق ارزش پایدار تبدیل شده است. بررسی گزارش پایداری یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های فولاد کشور، فرصتی مناسب برای تحلیل تأثیر این گزارشگری در کشور فراهم می‌آورد. صنعت فولاد، به دلیل مصرف بالای منابع و اثرات زیست‌محیطی، نیازمند شفافیت و مسئولیت‌پذیری است. این پژوهش به بررسی گزارش پایداری شرکت فولاد مبارکه اصفهان در سال 1402 پرداخته است. طی سال‌های اخیر، گزارشگری پایداری یکی از مهم‌ترین حوزه‌های پژوهشی در حسابداری بوده است. معیار بررسی، بخش اول استانداردهای مصوب هیئت استانداردهای بین‌المللی پایداری (ISSB) مرتبط با امور مالی است. پژوهشگران با تحلیل اهداف هر بند از این استانداردها و میزان به‌کارگیری آن‌ها در گزارش فولاد مبارکه دریافتند که شرکت با کسب %97/76 از %100 استانداردهای قابل بررسی (با مجموع وزن %78) تطابق بالایی با استانداردها دارد. برای افزایش پایایی، از ابزار هوش مصنوعی نیز استفاده شد. تحلیل مبتنی بر هوش مصنوعی که با حداقل سوگیری ممکن انجام شد، نشان داد که این شرکت %77 از وزن کلی استاندارد را کسب کرده است. این نتایج، تطابق بالای گزارش فولاد مبارکه با استاندارد ISSB S1 را نشان می‌دهد و تعهد شرکت به اصول پایداری را برجسته می‌سازد. تفاوت تحلیل پژوهشگران و هوش مصنوعی ناشی از تمرکز پژوهشگران بر اصول بنیادی و اهداف و توجه هوش مصنوعی به تطبیق ساختاری گزارش است، که این تمایز، رویکردهای تفسیری تحلیل انسانی و الگومحور بودن تحلیل هوش مصنوعی را نمایان می‌سازد.
کلیدواژه‌ها

1.       پوراحمدی میبدی، ح.، جامه، ع. (1402). “بنیان‌های نظریه سازه‌انگارانه اقتصاد سیاسی بین‌الملل”. فصلنامه سیاست، 53 (1)، 53-83.
2.       پورخانی ذاکله بری، م.، جهانشاد، آ. (1400). “ارائه الگو برای افشاء پایداری شرکتی و ارزیابی عوامل مرتبط با تئوری مشروعیت بر گزارشگری آن”. پژوهش‌های حسابداری مالی و حسابرسی، 13 (49)، 177-204.
3.       چناری بوکت، ح.، بنی مهد، م. (1398). “پایداری شرکتی: راهبردی تئوریکی و یکپارچه با رویکرد دستوری و عمل گرا”. حسابداری مدیریت، 12 (42)، 103-125.
4.       حاجی علیزاده، س.، خواجه حسنی، م.، امیری، ع. (1399). “بررسی رابطه بین تئوری ذینفعان، مسئولیت اجتماعی شرکتها و عملکرد مالی”. نشریه علمی رویکردهای پژوهشی نوین مدیریت و حسابداری، 4 (15)، 92-102.
5.       حقیقت، ط.، حکمت، ه. (1403). “مروری بر پیشرفت‌ها و چالش‌های گزارشگری پایداری در ایران”. مجله پژوهش‌های حسابداری و راهبری شرکتی، 3 (7)، 1-15.
6.       ستایش، م ح.، روستا، م.، علیزاده، و. (1393). “بررسی ارتباط بین افشای داوطلبانه و عملکرد شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران”. پژوهش‌های تجربی حسابداری، 4 (3)، 153-168.
7.       سازمان حسابرسی. (1401). اظهار نظر حسابرس شرکت فولاد مبارکه اصفهان 1401.
8.       شرکت فولاد مبارکه اصفهان. (1402). گزارش پایداری شرکت فولاد مبارکه اصفهان سال 1402.
9.       شرکت فولاد مبارکه اصفهان. (1401). صورت سود و زیان 1401.
10.    عزلتی، ف.، نوری فرد، ی.، امام وردی، ق ا.، دارابی، ر.، حاجیها، ز. (1400). “افشای داوطلبانه اطلاعات غیرمالی و آثار آن‌ها (با تاکید بر انطباق تئوری‌های علامت دهی و مشروعیت)”. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 10 (38)، 67-86.
11.    قدردان، ا.، رضایی، ف. (1403). “فرامطالعه‌ای بر گزارشگری پایداری شرکت در پژوهش‌های حسابداری و حسابرسی ایران”. حسابداری و منافع اجتماعی، 14 (2)، 59-102.
12.    محسنی، ا.، عباسیان فریدونی، م م.، پورآقاجان، عباسعلی. (1403). “بررسی نقش اعتماد اجتماعی و مسئولیت اجتماعی شرکت با رویکرد مدل‌سازی معادلات ساختاری”. تحقیقات حسابداری و حسابرسی،  انجمن حسابداری ایران، 16 (61)، 125-144.
13.    مهرانی، س.، کرمی، غ ر.، سید حسینی، س م. (1397). تئوری حسابداری (جلد 1)، انتشارات نگاه دانش.
14.    نورالدین، مصطفی.، پورزمانی، زهرا. (1401). “افشای اطلاعات زیست‌محیطی در گزارشگری مالی”. تحقیقات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری ایران، 14 (55)، 97-112.
15.    Benameur, K. B., Mostafa, M. M., Hassanein, A., Shariff, M. Z., Al-Shattarat, W. (2023). “Sustainability reporting scholarly research: a bibliometric review and a future research agenda”. Management Review Quarterly, 74 (1), 823-866.
16.    Birjandi, H., hakemi, B., sadeghi, M. M. (2015). “The study effect agency theory and signaling theory on the level of voluntary disclosure of listed companies in Tehran Stock Exchange”. Research Journal of Finance and Accounting, 6, 174-183.
17.    Borkowski, S., Welsh, M. J., Wentzel, K. (2010). “Johnson & Johnson: A case study on sustainability reporting”. The Association of Accountants and Financial Professionals in Business, 3 (2), 1-15.
18.    Buallay, Abdullah. (2022). Sustainability Reporting: History and Development.
19.    Du Pisani, J. A. (2007). “Sustainable development – historical roots of the concept”. Environmental Sciences, 3 (2), 83-96.
20.    Elkington, J. (1993). “Coming clean: The rise and rise of the corporate environment report”. Business Strategy and the Environment, 2 (2), 42-44.
21.    Goswami, K., Islam, M. K. S., Evers, W. (2023). “A case study on the blended reporting phenomenon: A comparative analysis of voluntary reporting frameworks and standards—GRI, IR, SASB, and CDP”. The International Journal of Sustainability Policy and Practice, 19 (2), 35-64.
22.    GRI. (2024). GRI Standards.
23.    IFRS. (2022). International Sustainability Standards Board.
24.    IFRS. (2023). General Requirements for Disclosure of Sustainability-related Financial Information IFRS S1 IFRS Sustainability Disclosure Standard International Sustainability Standards Board.
25.    IFRS. (2024). IFRS - GRI and IFRS Foundation collaboration to deliver full interoperability that enables seamless sustainability reporting.
26.    Martens, W., Bui, C. N. M. (2023). An Exploration of Legitimacy Theory in Accounting Literature.
27.    Smith, A. (2024). An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations 1779, Oxford Scholarly Editions Online.
28.    World Steel Association. (2023). Top Producers.
29.    United Nations. (2024). Sustainability.
30.    United Nations. (2024). Sustainable Development Goals.
31.    United Nations Brundtland Commission. (1987). Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future.
Zyznarska-Dworczak, B. (2018). “Accounting theories towards non-financial